ΕΚΖΕΜΑ

1Τι είναι το έκζεμα;
Το έκζεμα (δερματίτιδα) είναι μία από τις πιο συνήθεις δερματολογικές παθήσεις και αποτελεί μία φλεγμονώδη κατάσταση του δέρματος που μπορεί να προκληθεί από μία σειρά παραγόντων. Το έκζεμα δεν είναι μεταδοτικό. Τα συμπτώματα του εκζέματος είναι το οίδημα, η ερυθρότητα του δέρματος, ο κνησμός και η απολέπιση του δέρματος.
2Ποια είναι τα είδη του εκζέματος;
α. Ενδογενούς αιτιολογίας

Ατοπική Δερματίτιδα.
Η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) είναι χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος αγνώστου αιτίας, με κληρονομική προδιάθεση στο 70% των περιπτώσεων. Προσβάλλει το 5-15% των παιδιών σχολικής ηλικίας και το 2-10% των ενηλίκων. Τα άτομα με ατοπική δερματίτιδα πάσχουν πιο συχνά από τροφικές αλλεργίες, άσθμα, ρινίτιδα, κνίδωση, ενώ είναι πιο ευαίσθητα σε λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο και ιούς. Αν και η αιτιολογία δεν είναι γνωστή έχει βρεθεί ότι παίζουν ρόλο αεροαλλεργιογόνα και αλλεργιογόνα τροφών. Εκδηλώνεται στα βρέφη ως ξηρές ερυθρές πλάκες στο πρόσωπο και στις παρειές. Στα παιδιά και τους ενήλικες ως ερύθημα με κνησμό και απολέπιση στις καμπτικές πτυχές π.χ. πίσω από τα γόνατα και στους αγκώνες. Υπάρχει σχεδόν πάντα κνησμός καθώς και ξηρή επιδερμίδα.


Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.
Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα εμφανίζεται συχνά τόσο σε ενήλικες και όσο και σε βρέφη. Στην αιτιοπαθογένεια της νόσου παίζει ρόλο ο μύκητας Malasezia furfur ή Pityrosporum Ovale. Στα βρέφη παρουσιάζεται ως ερυθροκίτρινα λέπια που σχηματίζουν πλάκες. Στους ενήλικες παρουσιάζεται σε σημεία πλούσια σε σμηγματογόνους αδένες, όπως το τριχωτό της κεφαλής με άλλοτε άλλου βαθμού απολέπιση, ενώ άλλες συνηθισμένες θέσεις εντόπισης είναι τα φρύδια, οι πλαϊνές πλευρές της μύτης, η περιοχή του στέρνου και της πλάτης. Το εξάνθημα στις περιοχές αυτές παρουσιάζει ερυθρότητα, απολέπιση και είναι άκνησμο. Οι εξάρσεις της νόσου παρατηρούνται το χειμώνα και σε περιόδους στρες. Εμφανίζεται σε μορφή κόκκινων πλακών απολέπισης στο πρόσωπο, στις πλευρές της μύτης και πάνω από τα φρύδια. Η εξέταση του τριχωτού συχνά αποκαλύπτει κολλώδεις φολίδες στο περίγραμμα των μαλλιών. Ορισμένες φορές υπάρχει μια στρογγυλεμένη πλάκα στο μέσον του στέρνου. Η επιδερμίδα του προσώπου ερεθίζεται εύκολα. Στο τριχωτό εμφανίζεται κνησμός. Η θεραπεία της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας γίνεται με τοπικά κορτικοειδή, τοπικά ανοσοτροποποιητικά (αναστολείς καλσινευρίνης) και ειδικά σαμπουάν με αντιμυκητιασική δράση.



β. Εξωγενούς αιτιολογίας

Ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής.
Η ερεθιστική εξ επαφής δερματίτιδα προκαλεί φλεγμονή στο δέρμα με την επίδραση παραγόντων που δρουν ερεθιστικά σε αυτό, για μικρό ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι χρόνιες ερεθιστικές δερματίτιδες οφείλονται συνήθως σε περισσότερους από έναν παράγοντες. Το νερό, τα απορρυπαντικά, τα σαπούνια, τα καθαριστικά, τα αντισηπτικά, τα οικοδομικά υλικά, οι φυτικές ουσίες όπως ντομάτα, κρεμμύδι, έλαια, οξέα και πολλά άλλα μπορούν να την προκαλέσουν. Κλινικά στην οξεία φάση παρουσιάζεται κνησμός, ερεθισμένο δέρμα με οίδημα και φυσαλίδες. Σε πιο σοβαρές δερματίτιδες ενδέχεται να υπάρχει πόνος και έντονη φλεγμονή με εξίδρωμα. Στην υποξεία φάση οι φυσαλίδες και το οίδημα υποχωρούν και σχηματίζονται βλατίδες, εφελκίδες (κρούστες) και απολέπιση. Κατά τη χρόνια φάση, κατά την οποία ο ερεθιστικός παράγοντας δρα για μεγάλο χρονικό διάστημα, μεγαλύτερο των 2 μηνών, παρατηρείται πάχυνση του δέρματος με επίταση των φυσιολογικών πτυχών, ξηρότητα, κνησμός και υπερμελάχρωση. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται λειχηνοποίηση.



Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής.
Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής είναι η φλεγμονή που προκαλείται μετά την επαφή του δέρματος με ορισμένες ουσίες (χημικές ή φυσικές) με τη συμμετοχή ανοσολογικών μηχανισμών. Οφείλεται σε υπερευαισθησία του δέρματος σε ερεθιστικούς παράγοντες. Το ερύθημα μπορεί να εμφανιστεί στην περιοχή της επαφής ή μακριά από αυτή. Οι ουσίες που προκαλούν αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής είναι πολύ κοινές στην καθημερινή ζωή και το γενετικά προδιατεθειμένο άτομο έχει πολλές ευκαιρίες να ευαισθητοποιηθεί. Κάποιες ουσίες που μπορεί να την προκαλέσουν είναι: το νικέλιο στα κοσμήματα, αγκράφες ζώνης, κέρματα, ρητίνες, συστατικά καλλυντικών, το τσιμέντο, τοπικής εφαρμογής φαρμακευτικά σκευάσματα, φυτά κ.ά.
3 Ποια θεραπεία συνιστάται για το έκζεμα;
Το έκζεμα μπορεί να αντιμετωπισθεί με τοπικά σκευάσματα κορτικοειδών, με στεροειδή για συστηματική χρήση σε βαριές περιπτώσεις και με τοπικά ανοσοτροποιητικά (αναστολείς καλσινευρίνης). Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνεται αποφυγή επαφής με τον αλλεργιογόνο παράγοντα.